حقيقت انتظار

(از کتاب: تو می آيی)

مير فطروس در کتاب خود، انتظار را مذهب احتراز معرفی می کند؛ مذهب کناره گيری و گوشه گيری، مذهبی که نمی تواند کاری صورت دهد، پس دهن کجی می کند و کنار می کشد.

دکتر[شريعتی]، انتظار را مذهب اعتراض می دانست. مذهبی که حرفی دارد و کاری می تواند و به آن چه می گذرد دل نمی بندد و همه ظلم ها و بيداد ها را با يک نه ي بزرگ که از سقيفه آغاز شد، پيش می راند.

سوالی که در ذهن می آيد دو جلوده دارد: يکی اين که اعتراض تا کجا ادامه دارد؟ آيا تا عدالت، تا آزادی، تا آگاهی و عرفان و يا تا شکوفايی و تکامل و يا ...

دوم اين که اين اعتراض چه کاری را به دنبال می آورد و اين نفی با چه اثباتی همراه می شود؟

در مرود اول بايد گفت که آرمان دينی و هدف رسالت بالاتر از تکامل و شکوفايی استعدادهای آدمی است. چون اين وجود تکامل يافته و شکوفا، می خواهد در چه جهتی و برای چه مقصدی مصرف شود؟ رشد وخسر، دو بعد تکامل انسانی است.

همين آرمان و همين مقصد، زمينه ها و آمادگی هايی را می طلبد؛ آمادگی در ذهنيت و روحيه و طرح و تدبير و تربيت نيروها و تشکل و سازماندهی آن ها و جاسازی و جایگزينی مستمر و  بی وقفه آن ها.

و ناچار اين مقصود از انتظار همراه تقيه و قيام، می شود سه گام اساسی انقلاب دينی و انقلاب اسلامی.

پس انتظار نه احتراز، نه اعتراض، که آمادگی و سازندگی و تقدير و تدبير و تربيت و تشکّل جديد را در دامان خويش دارد. ما در بحث ريشه های انتظار، بيشتر از اين به وسعت اين مفهوم می رسيم و با سطح اعتراض و شکل های اعتراض و آماده باش و سازندگی های گسترده، لا اقل آشنا می شويم.

روح انتظار با دستيابی به امن و رفاه و رهايی که آرمان های انسان معاصر و شايد خود ما هم باشد، آرام نخواهد گرفت و کسانی که همراهی حجّت و معيّت محمد و آل محمد را می خواهند نمی توانند تا اين سطح قرار بگيرند و تا اين حد آرام باشند، که انسان معاصر چه بسا بتواند با تکيه بر علم عقل و عرفان، بدون نياز به وحی و مذهب تا اين مرحله گام بردارد و با عقل جمعی و روح جمعی و غريزه ی جمعی به اين مهم نائل آيد. پس ما که از ضرورت وحی و اضطرار به حجّت و انتظار حجّت دم می زنيم بايد از اول حساب را روشن کنيم و سنگمان را حق کنيم. چون ما مدعی هستيم که آدمی برای بيش از هفتاد سال برنامه ريزی شده و معتقد هستيم که بافت و ساخت انسان و جهان با اين سطح از رفاه و امن و رهايی سازگار نيست. تحول نعمت ها و محدوديت ها و خود آگاهی و مرگ آگاهی، آدمی را در متن رفاه، راحت نمی گذارد و در شب عروسی به فکر عزا و بارهای سنگين فرداها می اندازد.

اگر ما مساله ی قدر و استمرار و ارتباط های حتی محتمل و پيچيده با عوالم مشهود و غيب را در نظر بگيريم و اگر ما برای اين وسعت طرح و تدبير و تربيت و تشکّل را دنبال کنيم، ناچار انتظار ما از حجّت و انتظار ما برای حجّت شکل ديگری می گيرد و انتظار ما در جايگاه خويش می نشيند.